۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ - رژیم غذایی یکی از ارکان اصلی مدیریت دیابت است، اما این سوال همچنان باقی است که کدام رویکردها بهترین عملکرد را دارند و آیا مزایای آن‌ها پس از پایان حمایت‌های فشرده (آموزشی و نظارتی) پایداری می ماند یا خیر. سه مطالعه که در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD) در سال ۲۰۲۶ ارائه شد، بررسی کردند که چگونه الگوهای مختلف غذا خوردن ممکن است بر چربی اندام‌ها، ترکیب بدنی، نیاز به انسولین و کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ (T1D) و دیابت نوع ۲ (T2D) تأثیر بگذارد.
رژیم غذایی کم‌کربوهیدرات و پرپروتئین برای دیابت نوع ۲ (T2D)
بر اساس گزارش دکتر راسموس ام. باستکیار از بیمارستان بیسپه‌بی‌یرگ در کپنهاگ و همکارانش، مصرف رژیم غذایی کم‌کربوهیدرات و پرپروتئین (CRHP) که از طریق بسته‌های غذایی آماده تحویل داده می‌شد، در طول ۱۲ ماه در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و دارای اضافه‌وزن یا چاقی، منجر به کاهش بیشتر چربی‌های خارج اندامی (Ectopic Fat) نسبت به رژیم غذایی متعارف دیابتی نشد. با این حال، هر دو رژیم غذایی، صرف‌نظر از ترکیب درشت‌مغذی‌ها، باعث کاهش قابل توجه چربی کبد و پانکراس و بهبود ترکیب بدنی شدند.
توصیه‌های رژیم غذایی متعارف دیابتی، ۴۵ تا ۶۰ درصد از کل انرژی دریافتی را از کربوهیدرات‌ها تأمین می‌کنند. مطالعات کوتاه‌مدت قبلی این محققان نشان داده بود که رژیم CRHP کنترل گلوکومتابولیک بهتری نسبت به رژیم‌های متعارف با کربوهیدرات بالاتر ایجاد می‌کند، اما مطالعات طولانی‌مدت نتیجه قطعی نداشتند. بنابراین، این گروه سعی کردند با استفاده از سیستم تحویل بسته‌های غذایی و مشاوره ماهانه، میزان پایبندی به رژیم را در طول مدت ۱۲ ماه افزایش دهند و دو رژیم را با هم مقایسه کنند.
در این کارآزمایی تصادفی‌سازی شده کنترل‌شده، ۱۰۰ بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۲ و دارای اضافه‌وزن شرکت کردند که به طور مساوی (۱:۱) به دو گروه رژیم CRHPیا رژیم متعارف تقسیم شدند. بسته‌های غذایی دو بار در هفته برای صبحانه، شام و میان‌وعده‌ها (بیش از دوسوم نیاز انرژی روزانه) ارسال می‌شد. در رژیم CRHP، توزیع درشت‌مغذی‌ها شامل ۳۰٪ کربوهیدرات، ۳۰٪ پروتئین و ۴۰٪ چربی بود، در حالی که در رژیم متعارف این مقادیر به ترتیب ۵۰٪، ۱۷٪ و ۳۳٪ بود.
یافته‌ها در هر دو گروه مشابه بود. چربی کبد در گروه CRHPبه میزان ۴۶٪ و در گروه متعارف به میزان ۴۳٪ کاهش یافت. چربی پانکراس نیز به ترتیب ۱۸٪ و ۱۳٪ کاهش نشان داد. ترکیب بدنی نیز در هر دو گروه بهبود یافت؛ به طوری که توده چربی در گروه CRHPحدود ۴.۹ کیلوگرم و در گروه متعارف ۴.۵ کیلوگرم کاهش یافت. بیشتر کاهش وزن در هر دو گروه در ۳ ماه اول رخ داد و برای باقی مدت مطالعه ثابت ماند. محققان دریافتند که اثرات حاصل شده ممکن است ناشی از خودِ غذاها، بسته‌های غذایی، مشاوره یا میزان کربوهیدرات و پروتئین باشد.
اثرات رژیم غذایی کم‌کربوهیدرات در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱ (T1D)
طبق گفته دکتر افرودیتی آلکساندرا باروتی از موسسه کارولینسکا در استکهلم، رژیم غذایی کم‌کربوهیدرات در مقایسه با رژیم متعارف، نیاز به انسولین را در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱ کاهش داد و معیارهای پایش مداوم گلوکز (CGM) را بهبود بخشید، اما تفاوتی در سطح چربی خون یا کتون‌ها ایجاد نکرد. در مقابل، رژیم با کربوهیدرات متوسط تغییرات معناداری نسبت به سایر رژیم‌ها نشان نداد.
در این مطالعه ۶ ماهه )مطالعهٔ (DANCE، ۱۰۲ شرکت‌کننده به سه گروه تقسیم شدند: رژیم متعارف (۵۰- ٪۶۰ کربوهیدرات)، رژیم با کربوهیدرات متوسط (۳۰-۴۰٪) و رژیم کم‌کربوهیدرات (۱۵-۲۰ درصد). نتایج نشان داد رژیم کم‌کربوهیدرات نیاز به انسولین را ۰.۰۸ واحد بر کیلوگرم کاهش داده و زمان قرارگیری در محدوده هدف قند خون (Time in Range) را ۱۱٪ افزایش داده است. با این حال، تغییرات در سطح هموگلوبین A1c، چربی خون و کتون‌ها تفاوتی بین گروه‌ها نشان نداد.
روزه‌داری متناوب: آنچه پس از پایان حمایت‌ها اتفاق می افتد؟
کریستین گردینوواک از مرکز پزشکی دانشگاه کانزاس اعلام کرد که دو نوع روزه‌داری متناوب- محدودیت انرژی متناوب (IER) و غذا خوردن در بازه زمانی محدود (TRE)- در طول ۱۲ ماه منجر به کاهش پایدار وزن بدن، توده چربی کل، چربی احشایی و چاقی مرکزی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ شد؛ اگرچه بهبودهای مربوط به قند خون پس از پایان دوره حمایت‌های ساختارمند، تا حدودی کاهش یافت.
در این مطالعه، ۵۷ بزرگسال به دو گروه IER(روزهای بسیار کم‌کالری در هفته) و TRE(بازه ۸ ساعته غذا خوردن) تقسیم شدند. در ۳ ماه اول، هر دو گروه تحت مداخلات فشرده (آموزش، مشاوره و بررسی CGM) بودند. در ماه‌های ۳ تا ۶ مرحله نگهداری و در ماه‌های ۶ تا ۱۲ مرحله با تماس کم (خودکنترلی) انجام شد.
نتایج نشان داد که حتی با پایبندی متوسط به رژیم، کاهش وزن معناداری حاصل شد. در ماه ۶ام، کاهش وزن در گروه IERحدود ۶.۷ کیلوگرم و در گروه TREحدود ۸.۱ کیلوگرم بود. در ماه ۱۲ام، با وجود بازگشت نسبی وزن، کاهش وزن همچنان در سطح ۴.۵ کیلوگرم (برای IER) و ۶ کیلوگرم (برای TRE) باقی ماند. نکته مهم این بود که تقریباً دو سوم از شرکت‌کنندگان در مجموع توانستند دوز داروهای دیابت خود را کاهش داده یا آن‌ها را کاملاً قطع کنند. همچنین ۱۷٪ از گروه IERو ۱۱٪ از گروه TREبه «بهبودی یا ریمیسیون (Remission) یعنی قطع دارو و رسیدن به A1cنرمال» دست یافتند. با این حال، محققان هشدار دادند که برای حفظ مزایای متابولیک در طولانی‌مدت، نیاز به حمایت‌های مستمر پس از دوره فشرده وجود دارد.
منبع:
https://www.medscape.com/viewarticle/food-function-do-dietary-interventions-t2d-and-t1d-yield-2026a100142y?src=